การเลี้ยงลูกวัยรุ่น – พ่อแม่ที่วัยรุ่นอยากได้

วัยรุ่นต้องการพ่อแม่ที่ให้อิสระและเปิดใจกว้างยอมรับ โดย… ดร. สมใจ รักษาศรี (หมายเหตุ:  บทความนี้สรุปจากหนังสือ “เลี้ยงลูกวัยรุ่น”) ความจำเป็นที่จะต้องให้อิสระและเปิดใจกว้างยอมรับ เพราะมีการเปลี่ยนแปลงมากมายหลายอย่างเกิดขึ้นกับลูกวัยรุ่น ทั้งทางด้านร่างกาย จิตใจ และอารมณ์ความรู้สึก ส่งผลให้หลายสิ่งหลายอย่างในตัวลูกเปลี่ยนไป บางทีจากเด็กที่น่ารักกลายเป็นวัยรุ่นที่ไม่ค่อยน่ารัก บางทีจากเด็กเรียบร้อยกลายเป็นวัยรุ่นที่ไม่มีระเบียบเรียบร้อยเอาเสียเลย หรือบางทีจากเด็กที่พูดเก่งกลายเป็นวัยรุ่นที่เงียบขรึม เป็นต้น การเปลี่ยนแปลงที่กำลังเกิดขึ้นเป็นกระบวนการตามธรรมชาติ เพื่อเตรียมคน ๆ นั้นสู่วัยผู้ใหญ่ การตอบสนองของพ่อแม่จะมีผลอย่างมากต่อการเปลี่ยนแปลงที่ว่านี้  หากพ่อแม่ตอบสนองด้วยการ “ขัดขวาง” และไม่ยอมรับ ผลลัพธ์ก็คือการต่อสู้และการขัดขืน  ซึ่งอาจลงเอยด้วยความสัมพันธ์ที่แตกร้าว การตอบสนองในทางตรงกันข้าม คือ เปิดใจกว้างและยอมรับกับสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นอย่างมีศิลปะจะให้ผลดีกว่า พ่อแม่จึงต้องเรียนรู้ว่าจะเปิดใจกว้างยอมรับความเปลี่ยนแปลงที่กำลังเกิดขึ้นนี้อย่างไร ประการแรกทำความเข้าใจพัฒนาการของลูก เมื่อพ่อแม่เข้าใจว่าสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นกับลูกวัยรุ่นนั้นเป็นผลมาจากพัฒนาการทางร่างกาย ความคิด จิตใจ และอารมณ์ของเขา (เช่น อารมณ์แปรปรวนขึ้น ๆ ลง ๆ การเก็บเนื้อเก็บตัวไม่ค่อยพูดค่อยจา ท่าทียโส ดื้อรั้น ลองดี และเถียงคำไม่ตกฟาก) การยอมรับกับการเปลี่ยนแปลงของลูกก็จะง่ายขึ้น ขณะเดียวกันสิ่งที่พ่อแม่ต้องทำในตอนนี้คือ ควบคุมอารมณ์ ให้อภัย ให้โอกาส และคอยช่วยเหลือลูกวัยรุ่นในการปรับตัวเพื่อให้เขาสามารถผ่านพ้นช่วงเวลาวิกฤตินี้ไปให้ได้   โดยคิดถึงวันข้างหน้า วันที่ลูกได้ก้าวพ้นช่วงแห่งความอลหม่านนี้แล้วและเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มั่นคง…

เลี้ยงลูกชาย

มีหลายเรื่องที่พ่อแม่ที่มีลูกชายต้องเรียนรู้ เพื่อป้องกันไม่ให้ลูกชายนำความทุกข์และความโศกเศร้ามายังบิดามารดาของเขา สิ่งแรกที่พ่อแม่ต้องเรียนรู้ก็คือพัฒนาในแต่ละช่วงวัยและบทบาทของพ่อแม่ใน แต่ละช่วงวัยของลูก

ตีอย่างมืออาชีพ

เมื่อลูกประพฤติตัวไม่เหมาะสมนั้นเขาอาจจะได้รับการลงโทษ ซึ่งจะใช้วิธีอะไรก็ขึ้นอยู่กับชนิดของความผิดและความเหมาะสม (การจำกัดสิทธิบางประการ การตัดเงินค่าขนม ฯลฯ) ไม่ใช่จะต้องตีทุกครั้งไป แต่ถ้าจำเป็นต้องตี พ่อแม่ก็ต้อง “ตีให้เป็น” เพราะไม่เช่นนั้นการตีอาจจะกลายเป็นผลเสียต่อลูกได้

เลี้ยงลูกให้เรียนเก่ง

พ่อแม่ทุกคนอยากให้ลูกเรียนหนังสือเก่ง เราจึงเห็นกระแสการเรียนพิเศษ การติว โรงเรียนกวดวิชา และอีกสารพัดวิธี แต่นั่นคือคำตอบของคำว่าเรียนเก่งหรือ นักวิชาการทั้งหลายเห็นตรงกันว่าการ “อัด” วิชาความรู้อย่างเดียวไม่ได้ทำให้เด็กเรียนเก่ง เพราะยังมีปัจจัยอื่น ๆ ด้วยโดยเฉพาะการเลี้ยงดูของพ่อแม่ ซึ่งถือเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการเรียนรู้ของลูกไม่น้อยทีเดียว เด็กที่เรียนหนังสือไม่เก่ง นั่นไม่ใช่เพราะเขามีสติปัญญาไม่ดี หรือโง่อย่างที่บางคนคิด แต่มันเป็นผลมาจากวิธีการเลี้ยงดู

การฝึกวินัยให้ลูก

การเป็นพ่อแม่ของลูกวัยรุ่น

การเป็นพ่อแม่ของเด็กวัยรุ่น ดร. สมใจ รักษาศรี (ผู้อำนวยการสถาบันครอบครัวไทย) พ่อแม่ที่มีลูกวัยรุ่นทุกคนคงมีประสบการณ์คล้าย ๆ กันว่าทำไมลูกที่เคยเป็นเด็กน่ารัก ว่านอนสอนง่าย กลับกลายเป็นเด็กที่ดูจะไม่ค่อยเชื่อฟังพ่อแม่ แถมยังมีพฤติกรรมหลายอย่างที่ทำให้พ่อแม่ถึงกับเก็บอารมณ์ไม่อยู่ สาเหตุหลักก็คือการเปลี่ยนแปลงที่กำลังเกิดขึ้นกับลูกวัยรุ่นของคุณ เพราะวัยรุ่นเป็นวัยแห่งการเปลี่ยนแปลงทั้งทางร่างกาย จิตใจ และอารมณ์ ซึ่งเป็นพัฒนาการตามธรรมชาติของเขา แต่เมื่อผนวกกับสภาพสังคมที่กำลังเป็นอยู่ จึงทำให้ลูกที่ “เคยน่ารัก” กลายเป็นเด็กที่ทำให้คุณปวดเศียรเวียนเกล้าอยู่ในขณะนี้   มีหลายเรื่องที่พ่อแม่ที่มีลูกวัยรุ่นต้องรู้ แต่ในบทความนี้ผมอยากจะพูดถึงการปกครองดูแลเด็กวัยรุ่น ซึ่งต้องทำดังนี้ ปกครองด้วยเหตุผล ชี้แจงให้ลูกวัยรุ่นเข้าใจอย่างถูกต้อง เมื่อเขาทำผิดถึงขั้นที่ต้องลงโทษควรชี้แจงเหตุผลให้เขาเข้าใจ เป็นการช่วยฝึกให้เด็กเป็นคนรักเหตุผลด้วย ปกครองด้วยความละมุนละม่อม ไม่ดุด่าอย่างเสีย ๆ หาย ๆ ตามอารมณ์ขุ่นเคืองของพ่อแม่ ไม่ทำให้ลูกอับอายขายหน้า (ไม่ว่าจะด้วยวิธีการใด ๆ) เพราะเด็กวัยนี้กระเทือนใจง่าย ปกครองด้วยตัวอย่างที่ดีและด้วยความเสมอภาค พ่อแม่ควรทำตนเป็นตัวอย่างที่ดีกับลูกวัยรุ่น เพื่อให้เขาเกิดความนิยม นับถือ และปฏิบัติตาม เป็นผู้ให้คำแนะนำในการปรับตัว เนื่องจากเด็กวัยนี้มีความว้าวุ่นต่อการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นทั้งทางร่าง กายและจิตใจ พ่อแม่จึงควรเป็นผู้แนะนำให้เด็กรู้จักปรับตัวและตัดสินใจถูกต้อง สอนให้เข้าใจการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในร่างกายเพื่อคลายความวิตกกังวล ส่งเสริมให้เด็กรับผิดชอบต่อหน้าที่ของตน ให้โอกาสเด็กได้กระทำกิจกรรมต่างๆให้เด็กได้พยายามคิดและรู้จุดมุ่งหมายของ งานด้วยตนเอง อย่าสั่งเด็กทุกอย่างไป การเป็นพ่อแม่ที่ดีนั้นไม่ใช่เป็นเรื่องง่ายอย่างที่บางคนเข้าใจ ข้อพิสูจน์ความเป็นพ่อแม่ที่มีประสิทธิภาพนั้นก็คือ การที่บุตรชายหญิงมีอารมณ์มั่นคง…

ท้องไม่พร้อม วิกฤติวัยรุ่นไทย

เป็นข่าวช็อคความรู้สึกของคนทั้งประเทศและต่างประเทศมาแล้ว กรณีพบซากศพเด็กทารก 2002 ศพ อันเนื่องมาจากการทำแท้ง หลายฝ่ายเชื่อว่าตัวเลขนี้เป็นเพียงส่วนหนึ่งเท่านั้น ว่ากันว่าตัวเลขการทำแท้งต่อปีมีถึงหลักแสนคน ในขณะที่แต่ละวันมีคุณแม่วัยใสไปแจ้งเกิดลูกถึงวันละ 336 คน และวัยรุ่นอายุต่ำกว่า 15 ปีไปคลอดลูกถึงวันละ 10 ราย สิ่งที่ตามมาจากกรณีดังกล่าวมีทั้งการตั้งคำถามจากสังคมถึงความเสื่อมโทรมทางศีลธรรม นักวิชาการและคนทำงานด้านสังคมที่ตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับพฤติกรรมของวัยรุ่นที่ตกอยู่ในสภาพวิกฤติ ในขณะที่ภาครัฐต้องเร่งระดมกำลังสมองเพื่อหาทางจัดการกับปัญหาที่เกิดขึ้น แต่คนที่หนักใจที่สุดก็คงหนีไม่พ้นพ่อแม่ที่มีลูกวัยรุ่น ปัญหาเหล่านี้มีต้นเหตุมาจากอะไร และพ่อแม่จะตั้งรับกับวิกฤติการณ์ที่เกิดขึ้นอย่างไร ในฉบับนี้ผมจึงขอวิเคราะห์ปัญหาและเสนอแนวแนะทางสำหรับพ่อแม่ที่มีลูกเป็นวัยรุ่น

สิ่งที่พ่อแม่มักพลาดบ่อยๆ เมื่อลูกเป็นวัยรุ่น (ตอนที่ 2)

อย่างที่กล่าวไว้ในฉบับที่แล้วว่าการเลี้ยงลูกวัยรุ่นนั้นไม่ใช่เรื่องง่ายนัก นัก เพราะวัยนี้เป็นวัยแห่งการเปลี่ยนแปลงและเป็นวัยหัวเลี้ยวหัวต่อของชีวิต การเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ ทั้งทางร่างกาย จิตใจ อารมณ์ และสังคม เกิดขึ้นพร้อม ๆ กัน เด็กวัยรุ่นจึงมีพฤติกรรมที่สร้างปัญหาให้กับพ่อแม่ไม่น้อย ปัญหาก็มีตั้งแต่ไม่เชื่อฟัง ไม่สนใจการเรียน มีแฟน ติดสื่อ ติดเพื่อน เป็นต้น

คำพูดที่ลูกอยากได้ยินจากพ่อแม่

คำพูดที่ลูกอยากได้ยินจากพ่อแม่

มีคำกล่าวว่า “การกระทำย่อมดังกว่าคำพูด” นั่นเป็นความจริง แต่สำหรับการเป็นพ่อแม่ ทั้งการกระทำและคำพูดล้วนแต่มีความสำคัญต่อความรู้สึกนึกคิดของลูก ๆ ไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากัน บทความในฉบับก่อน ๆ ที่ผ่านมาดิฉันพูดถึงสิ่งที่พ่อแม่ต้องทำไว้พอสมควรแล้ว ในฉบับนี้จึงอยากพูดถึงคำพูดที่ลูก ๆ อยากได้ยินจากพ่อแม่ ซึ่งมีคำสำคัญ ๆ อยู่หลายคำทีเดียว